מנחם־מענדל פֿון װאַרשע צו זײַן װײַב שײנע־שײנדל אין כּתרילעװקע
12
לזוגתי היקרה החכמה הצנועה מרת שינע־שײנדל שתּחי′!
ראשית בין איך דיר מודיע, אַז איך בין ב″ה בקװ־החײם־והשלום. הש″י
זאָל העלפֿן מען זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿון דאָס אַנדערע נאָר גוטס מיט
בשׂורות־טובֿות ישועות־ונחמות בתּוך כּלל־ישׂראל ― אָמן.
והשנית זײַ װיסן, זוגתי היקרה, אַז ס'איז געהאַנגען אױף אַ האָר.
אין דער צײַט װען איך האָב דיר געשריבן מײַן פֿריִערדיקן בריװ איז געװען
אַ גרױסע אַסיפֿה בײַ די סערבן. אױף דער דאָזיקער אַסיפֿה איז געװען אױף
אַ װאָגשאָל ― אָדער אַהער, אָדער אַהין. בײַ די סערבן, װי אין אַלע מלוכות,
דאַרפֿסטו װיסן, כאָטש ס'איז אַ מלוכהלע אַ קלײנס, זענען פֿאַראַן פֿון דעסטװעגן
כּיתּות. װאָס אײנע זאָגט, זאָגט די אַנדערע קאַפּױער. זאָגט דער שלום, זאָגט
דער אַנדערער מלחמה. און צום מײנסטן, װי איך האָב מיך צוגעקוקט זינט
איך רײַב מיך אַרום פּאָליטיקע, זענען אומעטום די מלכים רודף־שלומניקעס
און די בני־מלכים ― פֿאַר מלחמה. יונגע־לײַט, פֿאַרשטײסטו מיך, רײַסן זיך,
װילן זיך אױספֿײַנען. װאָס מײנסטו איז בײַ פֿראַנץ־יוספֿן? פֿראַנץ־יוסף חלילה
זאָל ניט זײַן, װאָלט דער בן־מלך, פֿראַנץ־פֿערדינאַנד, שױן לאַנג פֿאַרקאָכט אַ
קאַשע. און אַזױ איז אױך בײַ װילהעלם דעם צױטן. איך האָב צו אים גאָרניט,
לאָז ער זיך עלטערן בשלום. נאָר איך זאָג עס נאַפּשיקלאַד, לאָז ער נאָר פּרוּװן
צומאַכן מיט אַן אױג, װעסטו זען אַז זײַן בן־מלך װעט דיר באַלד
אַרױסשפּרינגען מיט אַ מלחמה. װעסטו דאָך פֿרעגן, װי באַלד אַזױ זענען מיר דאָך
ניט זיכער מיטן לעבן? איז דער תּירוץ: ס'איז דאָ אַ גאָט אױף דער װעלט,
אַ שומר־ישׂראל, פֿאַרלענגערט ער די יאָרן פֿון די מלכים אַזױ לאַנג, ביז די
בני־מלכים, אַז זײ גײען אַרױף אױף דער שטול געװעלטיקן, װערן זײ שױן
אַלײן טאַטעס און האָבן שױן אַלײן בני־מלכים. דו פֿאַרשטײסט, צי נײן?
דער טאַטע דער מלך איז אַ רודף־שלומניק און זײַן זון אַ יונקער. און אָט
אַזױ דרײט זיך דאָס רעדל פֿון קדמונים און עס װעט זיך מסתּמא נאָך
לאַנג־לאַנג אַזױ דרײען...
|
|
mnHm-mendl fun varshe tsu zayn vayb sheyne-sheyndl in KTrilevke
12
lzugosi hikrh hkhokhme htsnueh mores shine-sheyndl shWHi′!
reyshes bin ikh dir moydiye, az ikh bin b″h bkv-hHeym-uhsholem. hsh″i
zol helfn men zol tomed horkhn eyns fun dos andere nor guts mit
bsures-tuBuT yeshues-unHmuT btokh Kll-yisroel ― omeyn.
vehasheynes zay visn, zugosi hikrh, az s'iz gehangen oyf a hor.
in der tsayt ven ikh hob dir geshribn mayn frierdikn briv iz geven
a groyse asife bay di serbn. oyf der doziker asife iz geven oyf
a vogshol ― oder aher, oder ahin. bay di serbn, vi in ale melukhes,
darfstu visn, khotsh s'iz a mlukhhle a kleyns, zenen faran fun destvegn
kites. vos eyne zogt, zogt di andere kapoyer. zogt der sholem, zogt
der anderer milkhome. un tsum meynstn, vi ikh hob mikh tsugekukt zint
ikh rayb mikh arum politike, zenen umetum di melokhem rudf-shlumnikes
un di bneymalokhem ― far milkhome. yunge-layt, farshteystu mikh, raysn zikh,
viln zikh oysfaynen. vos meynstu iz bay frants-yusfn? frants-yusf kholile
zol nit zayn, volt der bn-mlkh, frants-ferdinand, shoyn lang farkokht a
kashe. un azoy iz oykh bay vilhelm dem tsoytn. ikh hob tsu im gornit,
loz er zikh eltern hasholem. nor ikh zog es napshiklad, loz er nor pruvn
tsumakhn mit an oyg, vestu zen az zayn bn-mlkh vet dir bald
aroysshpringen mit a milkhome. vestu dokh fregn, vi bald azoy zenen mir dokh
nit zikher mitn lebn? iz der teyrets: s'iz do a got oyf der velt,
a shumr-yisroel, farlengert er di yorn fun di melokhem azoy lang, biz di
bneymalokhem, az zey geyen aroyf oyf der shtul geveltikn, vern zey shoyn
aleyn tates un hobn shoyn aleyn bneymalokhem. du farshteyst, tsi neyn?
der tate der meylekh iz a rudf-shlumnik un zayn zun a yunker. un ot
azoy dreyt zikh dos redl fun kadmoynem un es vet zikh mistome nokh
lang-lang azoy dreyen...
|
מנחם־מענדל פֿון װאַרשע צו זײַן װײַב שײנע־שײנדל אין כּתרילעװקע
12
לזוגתי היקרה החכמה הצנועה מרת שינע־שײנדל שתּחי′!
<<ראשית>> בין איך דיר מודיע, אַז איך בין ב″ה בקװ־החײם־והשלום. הש″י
זאָל העלפֿן מען זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿון דאָס אַנדערע נאָר גוטס מיט
בשׂורות־טובֿות ישועות־ונחמות בתּוך כּלל־ישׂראל ― אָמן.
<<והשנית>> זײַ װיסן, זוגתי היקרה, אַז ס'איז געהאַנגען אױף אַ האָר.
אין דער צײַט װען איך האָב דיר געשריבן מײַן פֿריִערדיקן בריװ איז געװען
אַ גרױסע אַסיפֿה בײַ די סערבן. אױף דער דאָזיקער אַסיפֿה איז געװען אױף
אַ װאָגשאָל ― אָדער אַהער, אָדער אַהין. בײַ די סערבן, װי אין אַלע מלוכות,
דאַרפֿסטו װיסן, כאָטש ס'איז אַ מלוכהלע אַ קלײנס, זענען פֿאַראַן פֿון דעסטװעגן
כּיתּות. װאָס אײנע זאָגט, זאָגט די אַנדערע קאַפּױער. זאָגט דער שלום, זאָגט
דער אַנדערער מלחמה. און צום מײנסטן, װי איך האָב מיך צוגעקוקט זינט
איך רײַב מיך אַרום פּאָליטיקע, זענען אומעטום די מלכים רודף־שלומניקעס
און די בני־מלכים ― פֿאַר מלחמה. יונגע־לײַט, פֿאַרשטײסטו מיך, רײַסן זיך,
װילן זיך אױספֿײַנען. װאָס מײנסטו איז בײַ פֿראַנץ־יוספֿן? פֿראַנץ־יוסף חלילה
זאָל ניט זײַן, װאָלט דער בן־מלך, פֿראַנץ־פֿערדינאַנד, שױן לאַנג פֿאַרקאָכט אַ
קאַשע. און אַזױ איז אױך בײַ װילהעלם דעם צױטן. איך האָב צו אים גאָרניט,
לאָז ער זיך עלטערן בשלום. נאָר איך זאָג עס נאַפּשיקלאַד, לאָז ער נאָר פּרוּװן
צומאַכן מיט אַן אױג, װעסטו זען אַז זײַן בן־מלך װעט דיר באַלד
אַרױסשפּרינגען מיט אַ מלחמה. װעסטו דאָך פֿרעגן, װי באַלד אַזױ זענען מיר דאָך
ניט זיכער מיטן לעבן? איז דער תּירוץ: ס'איז דאָ אַ גאָט אױף דער װעלט,
אַ שומר־ישׂראל, פֿאַרלענגערט ער די יאָרן פֿון די מלכים אַזױ לאַנג, ביז די
בני־מלכים, אַז זײ גײען אַרױף אױף דער שטול געװעלטיקן, װערן זײ שױן
אַלײן טאַטעס און האָבן שױן אַלײן בני־מלכים. דו פֿאַרשטײסט, צי נײן?
דער טאַטע דער מלך איז אַ רודף־שלומניק און זײַן זון אַ יונקער. און אָט
אַזױ דרײט זיך דאָס רעדל פֿון קדמונים און עס װעט זיך מסתּמא נאָך
לאַנג־לאַנג אַזױ דרײען...
|