מנחם־מענדל פֿון װאַרשע צו זײַן װײַב שײנע־שײנדל אין כּתרילעװקע
11
לזוגתי היקרה החכמה הצנועה מרת שײנע־שײנדל שתּחי′!
ראשית בין איך דיר מודיע, אַז איך בין ב″ה בקװ־החײם־והשלום,
השית″ב זאָל העלפֿן מ'זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿון דאָס אַנדערע נאָר גוטס
מיט בשׂורות־טובֿות ישועות־ונחמות בתּוך כּלל־ישׂראל ― אָמן.
והשנית זײַ װיסן, זוגתי היקרה, אַז ס'װעט מיט גאָטס הילף קײן
מלחמה ניט זײַן. דאָס הײסט אַ מלחמה װעט זײַן אַזאַ שטיק גאָלד זאָל איך
האָבן! און ניט אײנע, ― אַ סך מלחמות, און גרױסע מלחמות, װי איך האָב
דיר שױן געהאַט געשריבן, נאָר די מלחמה, װאָס מ'האָט געמײנט, אַז אָט־אָט
װעט זי אַרױסשפּרינגען צװישן די „גוטע פֿרײַנד“, װאָס זענען אָט ערשט
געגאַנגען האַנט בײַ האַנט אױפֿן טערק, ― אָט די דאָזיקע מלחמה האָט מען
שױן, װי עס זעט אױס, דאַנקען גאָט, כּמעט װי פֿאַרהיט, סײַדן ס'װעט זיך
טרעפֿן עפּעס אַזעלכעס, עפּעס גאָר אַן אומגערעכטע זאַך ― אַ קשיא אױף די
באַלקאַנער קלאַפּערס? אַז מען שמועסט ברידער, איז דאָך ניט שײך... דערװײַלע
דאַרף מען האָפֿן אַז ס'װעט זײַן שטיל. און דאָס האָט מען געקאָנט װיסן פֿריִער,
אַז קױם װעלן „מיר“ זיך אַרײַנמישן און „מיר“ װעלן אַ זאָג טאָן ס'זאָל זײַן
שטיל, איז גענוג אײן װאָרט, ס'זאָל װערן שטיל! טאַקע גיבורים, טאַקע מזיקים,
טאַקע אײַנגענומען דעם טערק, פֿון דעסט װעגן, אַז זײ האָבן נאָר באַקומען די
טעלעגראַם, אַז ס'איז ניט שײן אַז ברידער שותּפֿים זאָלן זיך שלאָגן איבער
אַ ירושה, און אַז ס'װאָלט אַ סך שענער געװען מ'זאָל זיך פֿאַרלאָזן אױף
מענטשן, ― אַזױ האָבן באַלד אָנגעהױבן צו פֿליִען דעפּעשן פֿון די דאָזיקע
שותּפֿים, אַז זײ זענען זײער צופֿרידן, אַז זײ האָבן גאָר אַנדערש ניט געקלערט
דורכצוקומען נאָר בדרך־שלום! אַדרבא, זײ װעלן נאָך זאָגן דעם גרעסטן דאַנק...
אמת, דאָס איז נאָר געװען אױף דער הײסער שעה. מיט אַ טאָג שפּעטער, אַז
מ'האָט זײ פֿאָרגעלײגט אַז די ברידער, װאָס האָבן פֿאַרקאַטשעט די אַרבל און
גרײט געװען שױן פּיטש־פּאַטש, זאָלן מחילה אַראָפּקאַטשען די אַרבל צוריק,
האָבן זײ אָנגעהױבן צו רעדן אַנדערע װערטער. און מען קאָן נאָך גאָר ניט
|
|
mnHm-mendl fun varshe tsu zayn vayb sheyne-sheyndl in KTrilevke
11
lzugosi hikrh hkhokhme htsnueh mores sheyne-sheyndl shWHi′!
reyshes bin ikh dir moydiye, az ikh bin b″h bkv-hHeym-uhsholem,
hshiT″b zol helfn m'zol tomed horkhn eyns fun dos andere nor guts
mit bsures-tuBuT yeshues-unHmuT btokh Kll-yisroel ― omeyn.
vehasheynes zay visn, zugosi hikrh, az s'vet mit gots hilf keyn
milkhome nit zayn. dos heyst a milkhome vet zayn aza shtik gold zol ikh
hobn! un nit eyne, ― a sakh milkhomes, un groyse milkhomes, vi ikh hob
dir shoyn gehat geshribn, nor di milkhome, vos m'hot gemeynt, az ot-ot
vet zi aroysshpringen tsvishn di "gute fraynd'', vos zenen ot ersht
gegangen hant bay hant oyfn terk, ― ot di dozike milkhome hot men
shoyn, vi es zet oys, danken got, kemat vi farhit, saydn s'vet zikh
trefn epes azelkhes, epes gor an umgerekhte zakh ― a kashye oyf di
balkaner klapers? az men shmuest brider, iz dokh nit shayekh... dervayle
darf men hofn az s'vet zayn shtil. un dos hot men gekont visn frier,
az koym veln "mir'' zikh araynmishn un "mir'' veln a zog ton s'zol zayn
shtil, iz genug eyn vort, s'zol vern shtil! take geboyrem, take mazikem,
take ayngenumen dem terk, fun dest vegn, az zey hobn nor bakumen di
telegram, az s'iz nit sheyn az brider shutfem zoln zikh shlogn iber
a yerushe, un az s'volt a sakh shener geven m'zol zikh farlozn oyf
mentshn, ― azoy hobn bald ongehoybn tsu flien depeshn fun di dozike
shutfem, az zey zenen zeyer tsufridn, az zey hobn gor andersh nit geklert
durkhtsukumen nor bdrkh-shlum! aderabe, zey veln nokh zogn dem grestn dank...
emes, dos iz nor geven oyf der heyser sho. mit a tog shpeter, az
m'hot zey forgeleygt az di brider, vos hobn farkatshet di arbl un
greyt geven shoyn pitsh-patsh, zoln mekhile aropkatshen di arbl tsurik,
hobn zey ongehoybn tsu redn andere verter. un men kon nokh gor nit
|
מנחם־מענדל פֿון װאַרשע צו זײַן װײַב שײנע־שײנדל אין כּתרילעװקע
11
לזוגתי היקרה החכמה הצנועה מרת שײנע־שײנדל שתּחי′!
<<ראשית>> בין איך דיר מודיע, אַז איך בין ב″ה בקװ־החײם־והשלום,
השית″ב זאָל העלפֿן מ'זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿון דאָס אַנדערע נאָר גוטס
מיט בשׂורות־טובֿות ישועות־ונחמות בתּוך כּלל־ישׂראל ― אָמן.
<<והשנית>> זײַ װיסן, זוגתי היקרה, אַז ס'װעט מיט גאָטס הילף קײן
מלחמה ניט זײַן. דאָס הײסט אַ מלחמה װעט זײַן אַזאַ שטיק גאָלד זאָל איך
האָבן! און ניט אײנע, ― אַ סך מלחמות, און גרױסע מלחמות, װי איך האָב
דיר שױן געהאַט געשריבן, נאָר די מלחמה, װאָס מ'האָט געמײנט, אַז אָט־אָט
װעט זי אַרױסשפּרינגען צװישן די „גוטע פֿרײַנד“, װאָס זענען אָט ערשט
געגאַנגען האַנט בײַ האַנט אױפֿן טערק, ― אָט די דאָזיקע מלחמה האָט מען
שױן, װי עס זעט אױס, דאַנקען גאָט, כּמעט װי פֿאַרהיט, סײַדן ס'װעט זיך
טרעפֿן עפּעס אַזעלכעס, עפּעס גאָר אַן אומגערעכטע זאַך ― אַ קשיא אױף די
באַלקאַנער קלאַפּערס? אַז מען שמועסט ברידער, איז דאָך ניט שײך... דערװײַלע
דאַרף מען האָפֿן אַז ס'װעט זײַן שטיל. און דאָס האָט מען געקאָנט װיסן פֿריִער,
אַז קױם װעלן „מיר“ זיך אַרײַנמישן און „מיר“ װעלן אַ זאָג טאָן ס'זאָל זײַן
שטיל, איז גענוג אײן װאָרט, ס'זאָל װערן שטיל! טאַקע גיבורים, טאַקע מזיקים,
טאַקע אײַנגענומען דעם טערק, פֿון דעסט װעגן, אַז זײ האָבן נאָר באַקומען די
טעלעגראַם, אַז ס'איז ניט שײן אַז ברידער שותּפֿים זאָלן זיך שלאָגן איבער
אַ ירושה, און אַז ס'װאָלט אַ סך שענער געװען מ'זאָל זיך פֿאַרלאָזן אױף
מענטשן, ― אַזױ האָבן באַלד אָנגעהױבן צו פֿליִען דעפּעשן פֿון די דאָזיקע
שותּפֿים, אַז זײ זענען זײער צופֿרידן, אַז זײ האָבן גאָר אַנדערש ניט געקלערט
דורכצוקומען נאָר בדרך־שלום! אַדרבא, זײ װעלן נאָך זאָגן דעם גרעסטן דאַנק...
אמת, דאָס איז נאָר געװען אױף דער הײסער שעה. מיט אַ טאָג שפּעטער, אַז
מ'האָט זײ פֿאָרגעלײגט אַז די ברידער, װאָס האָבן פֿאַרקאַטשעט די אַרבל און
גרײט געװען שױן פּיטש־פּאַטש, זאָלן מחילה אַראָפּקאַטשען די אַרבל צוריק,
האָבן זײ אָנגעהױבן צו רעדן אַנדערע װערטער. און מען קאָן נאָך גאָר ניט
|