שײנע־שײנדל פֿון כּתרילעװקע צו איר מאַן מנחם־מענדל אין װאַרשע
7
לכּבֿוד בעלי היקר החכם מופֿלג הנגיד המפֿורסם מוהר″ר מנחם מענדל נ″י!
ערשטנס קום איך דיר צו מעלדן, אַז מיר זענען אַלע גאָט צו דאַנקען
אין בעסטן געזונט, גיב גאָט דאָס נעמלעכע פֿון דיר צו הערן אױף װײַטער ניט
ערגער. צװײטנס שרײַב איך דיר, בעלי היקר, אַז מען שלאָגט אונדז
אָפּ די טירן, מיר און דער מאַמע זאָל לעבן, ניט נאָר אײגענע פֿון דער משפּחה,
ניט נאָר שכנים, פֿרײַנד און גוטע פֿרײַנד, װילד פֿרעמדע, גאָר אַזעלכע, װאָס
איך האָב זײ קײן מאָל אין מײַנע אױגן ניט געזען און אַזעלכע, װאָס איך קען
אַפֿילו ניט זײער באָבעס באָבע, צום מײנסטן די צונױפֿגעלאָפֿענע פֿון די
דערפֿער, װאָס מען האָט זײ אַרױסגעטריבן. זײ לאָזן ניט לעבן, האָבן קײן צײַט ניט,
מ'זאָל זײ טאַקע שױן און טאַקע באַלד אָנרופֿן דאָס נײַע לאַנד, װאָס דו שרײַבסט,
אַז מען האָט דאָס געפֿונען פֿאַר ייִדנס װעגן, און װוּ ליגט עס װילן זײ װיסן ―
װײַטער אָדער נענטער װי קײן אַמעריקע? װיפֿל טעג, למשל, דאַרף מען פֿאָרן
ביז מען קומט אױפֿן אָרט? און װי אַזױ פֿאָרט מען אַהין, ― צי איבער אַ ים
צי אָן אַ ים? און װעמען נעמט מען אַהין, ― נאָר באַװײַבטע, צי ניט קײן
באַװײַבטע אױך? און מיטן פּריזיװ װי אַזױ װעט זײַן? צי װעט זיך עס שענקען,
אָדער מ'װעט טאַקע אַלץ דאַרפֿן צאָלן די 300 רובל שטראָף? װאָרעם דאָס װאָס
דײַן גאַזעט שרײַבט, אַז מ'האָט דעם שטראָף אַראָפּגענומען, װײסט ער ניט װער
עס האָט אים געשערן. אָט האָט מען ערשט יענע װאָך בײַ אונדזער
שעיה־דודס שװעסטערס מאַן, דאָדיע לעמעשקע, איבערגעשריבן די בענקלעך מיט
די קישעלעך מיטן סאַמאָװאַר און אַפֿילו מיט די אַלטע סידורים, פֿאַר זײַנעם
אַ שטיפֿברודער, װאָס זײַן טאַטע האָט זיך מישבֿ געװען אױף דער עלטער און
האָט חתונה געהאַט דאָס אַנדערע מאָל און איז אַריבערגעפֿאָרן צום װײַב קײן
ראַכמעסטריװקע און האָט דאָרטן געהאַט דײַן טאַטנס פּסק. בײַ דײַן טאַטן
איז פֿון אַ סאָסי געװאָרן אַ יאָסי, און בײַ אים איז פֿון בתּי אױסגעװאַקסן אַ
משה. װי אַזױ איז דאָס מעגלעך, װעסטו הערן.
געקומען קײן ראַכמעסטריװקע, איז למזל בײַ אים געבױרן געװאָרן אַ מײדל
|
|
sheyne-sheyndl fun KTrilevke tsu ir man mnHm-mendl in varshe
7
lekoved baley hikr hkhokhem mufleg hngid hmfursm muhr″r Menakhem mendl n″i!
ershtns kum ikh dir tsu meldn, az mir zenen ale got tsu danken
in bestn gezunt, gib got dos nemlekhe fun dir tsu hern oyf vayter nit
erger. tsveytns shrayb ikh dir, baley hikr, az men shlogt undz
op di tirn, mir un der mame zol lebn, nit nor eygene fun der mishpokhe,
nit nor shkheynem, fraynd un gute fraynd, vild fremde, gor azelkhe, vos
ikh hob zey keyn mol in mayne oygn nit gezen un azelkhe, vos ikh ken
afile nit zeyer bobes bobe, tsum meynstn di tsunoyfgelofene fun di
derfer, vos men hot zey aroysgetribn. zey lozn nit lebn, hobn keyn tsayt nit,
m'zol zey take shoyn un take bald onrufn dos naye land, vos du shraybst,
az men hot dos gefunen far yidns vegn, un vu ligt es viln zey visn ―
vayter oder nenter vi keyn amerike? vifl teg, lemoshl, darf men forn
biz men kumt oyfn ort? un vi azoy fort men ahin, ― tsi iber a yam
tsi on a yam? un vemen nemt men ahin, ― nor bavaybte, tsi nit keyn
bavaybte oykh? un mitn priziv vi azoy vet zayn? tsi vet zikh es shenken,
oder m'vet take alts darfn tsoln di 300 rubl shtrof? vorem dos vos
dayn gazet shraybt, az m'hot dem shtrof aropgenumen, veyst er nit ver
es hot im geshern. ot hot men ersht yene vokh bay undzer
sheyh-duds shvesters man, dodye lemeshke, ibergeshribn di benklekh mit
di kishelekh mitn samovar un afile mit di alte sidurem, far zaynem
a shtifbruder, vos zayn tate hot zikh meyashev geven oyf der elter un
hot khasene gehat dos andere mol un iz aribergeforn tsum vayb keyn
rakhmestrivke un hot dortn gehat dayn tatns psak. bay dayn tatn
iz fun a sosi gevorn a yosi, un bay im iz fun batey oysgevaksn a
Moyshe. vi azoy iz dos meglekh, vestu hern.
gekumen keyn rakhmestrivke, iz lemazl bay im geboyrn gevorn a meydl
|
שײנע־שײנדל פֿון כּתרילעװקע צו איר מאַן מנחם־מענדל אין װאַרשע
7
לכּבֿוד בעלי היקר החכם מופֿלג הנגיד המפֿורסם מוהר″ר מנחם מענדל נ″י!
<<ערשטנס>> קום איך דיר צו מעלדן, אַז מיר זענען אַלע גאָט צו דאַנקען
אין בעסטן געזונט, גיב גאָט דאָס נעמלעכע פֿון דיר צו הערן אױף װײַטער ניט
ערגער. <<צװײטנס>> שרײַב איך דיר, בעלי היקר, אַז מען שלאָגט אונדז
אָפּ די טירן, מיר און דער מאַמע זאָל לעבן, ניט נאָר אײגענע פֿון דער משפּחה,
ניט נאָר שכנים, פֿרײַנד און גוטע פֿרײַנד, װילד פֿרעמדע, גאָר אַזעלכע, װאָס
איך האָב זײ קײן מאָל אין מײַנע אױגן ניט געזען און אַזעלכע, װאָס איך קען
אַפֿילו ניט זײער באָבעס באָבע, צום מײנסטן די צונױפֿגעלאָפֿענע פֿון די
דערפֿער, װאָס מען האָט זײ אַרױסגעטריבן. זײ לאָזן ניט לעבן, האָבן קײן צײַט ניט,
מ'זאָל זײ טאַקע שױן און טאַקע באַלד אָנרופֿן דאָס נײַע לאַנד, װאָס דו שרײַבסט,
אַז מען האָט דאָס געפֿונען פֿאַר ייִדנס װעגן, און װוּ ליגט עס װילן זײ װיסן ―
װײַטער אָדער נענטער װי קײן אַמעריקע? װיפֿל טעג, למשל, דאַרף מען פֿאָרן
ביז מען קומט אױפֿן אָרט? און װי אַזױ פֿאָרט מען אַהין, ― צי איבער אַ ים
צי אָן אַ ים? און װעמען נעמט מען אַהין, ― נאָר באַװײַבטע, צי ניט קײן
באַװײַבטע אױך? און מיטן פּריזיװ װי אַזױ װעט זײַן? צי װעט זיך עס שענקען,
אָדער מ'װעט טאַקע אַלץ דאַרפֿן צאָלן די 300 רובל שטראָף? װאָרעם דאָס װאָס
דײַן גאַזעט שרײַבט, אַז מ'האָט דעם שטראָף אַראָפּגענומען, װײסט ער ניט װער
עס האָט אים געשערן. אָט האָט מען ערשט יענע װאָך בײַ אונדזער
שעיה־דודס שװעסטערס מאַן, דאָדיע לעמעשקע, איבערגעשריבן די בענקלעך מיט
די קישעלעך מיטן סאַמאָװאַר און אַפֿילו מיט די אַלטע סידורים, פֿאַר זײַנעם
אַ שטיפֿברודער, װאָס זײַן טאַטע האָט זיך מישבֿ געװען אױף דער עלטער און
האָט חתונה געהאַט דאָס אַנדערע מאָל און איז אַריבערגעפֿאָרן צום װײַב קײן
ראַכמעסטריװקע און האָט דאָרטן געהאַט דײַן טאַטנס פּסק. בײַ דײַן טאַטן
איז פֿון אַ סאָסי געװאָרן אַ יאָסי, און בײַ אים איז פֿון בתּי אױסגעװאַקסן אַ
משה. װי אַזױ איז דאָס מעגלעך, װעסטו הערן.
געקומען קײן ראַכמעסטריװקע, איז למזל בײַ אים געבױרן געװאָרן אַ מײדל
|