אַדיע! (לעצטער בריװ װאָס מנחם־מענדל האָט געשריבן פֿון יעהופּעץ)
לכּבֿוד ידידי היקר הנגיד המפֿורסם מחור″ר שלום־עליכם נ″י.
ראשית באתי להודיעכם, אַז איך בין ברוך־השם בקװ־החײם־והשלום;
השם־יתברך זאָל העלפֿן, מ'זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿונעם אַנדערן נאָר גוטס
מיט בשׂורות־טובֿות־ונחמות אױפֿן כּלל־ישׂראל, אָמן.
והשנית, הנה זײַט װיסן אַז איך בין אײַך געקומען זאָגן „אַדיע“, דאָס
הײסט, איך װיל מיט אײַך זיך אָפּגעזעגענען, און אױף לאַנג, און, גאָט װײסט,
אפֿשר אױף שטענדיק, אױף אײביק ― איך פֿאָר אַװעק, זאָלט איר װיסן, קײן
אַמעריקע! איז דערינען פֿאַראַן אַ סך טעמים, און דער עיקר איז: װאָס עס האָבן
זיך אױסגענומען פֿאַר מיר אַלע װאַסערן, פֿאַרשטאָפּט געװאָרן אַלע קװאַלן פֿון
פּרנסה, ניטאָ פֿאַר מיר קײן שום טועכץ אינעם דאָזיקן לאַנד, און דערצו פֿעלט
דאָס שטיקעלע הצלחה, װאָס אָן דעם גײט ניט קײן זאַך אױף דער װעלט! מילא,
פֿון די אַלע איבעריקע פּרנסות מײַנע מיט די אַלע עבֿודה־זרות װאָס איך האָב
איבערגעדינט און עס האָט ניט געפֿערדלט ― זענט איר אפֿשר גערעכט, איך בין
ניט קײן סוחר, קײן דרײער, קײן טענצער, גײ זײַ אַ נבֿיא, אַז צוליב האַנדלען
מיט דער װעלט מוז מען גאָר קאָנען טאַנצן, און אַפֿילו צו דער װיסטער פּרנסה
פֿון מעקלערײַ איז אױך גוט אַז מען קאָן טאַנצן... מילא, װאָס זאָל איך טאָן, אַז
מ'האָט מיך פֿאָרט ניט געלערנט טאַנצן? האָב איך דערפֿאַר אַװעקגעװאָרפֿן אַלץ
געשעפֿטן און האָב זיך גענומען צו שרײַבערײַ; איך האָב געמײנט, אַז דאָס איז
דאָך אַװדאי אַ גרינגע פּרנסה, װאָרעם װאָס איז דאָס פֿאַר אַ תּורה? מ'נעמט
אַ פּען און מ'שרײַבט! ובפֿרט נאָך „מעשׂיות“ שרײַבן ― דאָס האָב איך אַלײן
געלײענט פֿון אַ ייִדישן שרײַבער, אַז ס'איז גאָר אַ נאַרישקײט... צום סוף לאָזט
זיך אױס, אַז אַפֿילו צו אַזאַ נאַרישקײט באַדאַרף מען אױך האָבן מזל! ס'איז
נאָר אַ האַרצװײטיק! װיפֿל מעשׂיות די װעלט שרײַבט און מ'דרוקט זײ, און
מײַנע מעשׂיות װיל מען ניט דרוקן ― פֿאַר װאָס? לאָז מיך אַזױ װיסן בײז! פֿון
דער רעדאַקציע שרײַבן זײ מיר, אַז ס'איז „שאַרזש“, װאָס איז דאָס אַזעלכעס
שאַרזש ― װײס איך ניט, נאָר פֿאַרשטײן פֿאַרשטײ איך, אַז קײן אַנטיק איז דאָס
|
|
adye! (letster briv vos mnHm-mendl hot geshribn fun yehupets)
lekoved ididi hikr hngid hmfursm mHur″r shlum-elikhm n″i.
reyshes b#Ti lhudyekhm, az ikh bin brukh-hshm bkv-hHeym-uhsholem;
hshm-yisborekh zol helfn, m'zol tomed horkhn eyns funem andern nor guts
mit bsures-tuBuT-unHmuT oyfn Kll-yisroel, omeyn.
vehasheynes, hnh zayt visn az ikh bin aykh gekumen zogn "adye'', dos
heyst, ikh vil mit aykh zikh opgezegenen, un oyf lang, un, got veyst,
efsher oyf shtendik, oyf eybik ― ikh for avek, zolt ir visn, keyn
amerike! iz derinen faran a sakh taymem, un der iker iz: vos es hobn
zikh oysgenumen far mir ale vasern, farshtopt gevorn ale kvaln fun
parnose, nito far mir keyn shum tuekhts inem dozikn land, un dertsu felt
dos shtikele hatslokhe, vos on dem geyt nit keyn zakh oyf der velt! meyle,
fun di ale iberike parnoses mayne mit di ale avoyde-zruT vos ikh hob
ibergedint un es hot nit geferdlt ― zent ir efsher gerekht, ikh bin
nit keyn soykher, keyn dreyer, keyn tentser, gey zay a novi, az tsulib handlen
mit der velt muz men gor konen tantsn, un afile tsu der vister parnose
fun mekleray iz oykh gut az men kon tantsn... meyle, vos zol ikh ton, az
m'hot mikh fort nit gelernt tantsn? hob ikh derfar avekgevorfn alts
gesheftn un hob zikh genumen tsu shrayberay; ikh hob gemeynt, az dos iz
dokh avade a gringe parnose, vorem vos iz dos far a toyre? m'nemt
a pen un m'shraybt! ubfrt nokh "mayses'' shraybn ― dos hob ikh aleyn
geleyent fun a yidishn shrayber, az s'iz gor a narishkayt... tsum suf lozt
zikh oys, az afile tsu aza narishkayt badarf men oykh hobn mazl! s'iz
nor a hartsveytik! vifl mayses di velt shraybt un m'drukt zey, un
mayne mayses vil men nit drukn ― far vos? loz mikh azoy visn beyz! fun
der redaktsye shraybn zey mir, az s'iz "sharzh'', vos iz dos azelkhes
sharzh ― veys ikh nit, nor farshteyn farshtey ikh, az keyn antik iz dos
|
אַדיע! (לעצטער בריװ װאָס מנחם־מענדל האָט געשריבן פֿון יעהופּעץ)
לכּבֿוד ידידי היקר הנגיד המפֿורסם מחור″ר שלום־עליכם נ″י.
<<ראשית>> באתי להודיעכם, אַז איך בין ברוך־השם בקװ־החײם־והשלום;
השם־יתברך זאָל העלפֿן, מ'זאָל תּמיד האָרכן אײנס פֿונעם אַנדערן נאָר גוטס
מיט בשׂורות־טובֿות־ונחמות אױפֿן כּלל־ישׂראל, אָמן.
<<והשנית>>, הנה זײַט װיסן אַז איך בין אײַך געקומען זאָגן „אַדיע“, דאָס
הײסט, איך װיל מיט אײַך זיך אָפּגעזעגענען, און אױף לאַנג, און, גאָט װײסט,
אפֿשר אױף שטענדיק, אױף אײביק ― איך פֿאָר אַװעק, זאָלט איר װיסן, קײן
אַמעריקע! איז דערינען פֿאַראַן אַ סך טעמים, און דער עיקר איז: װאָס עס האָבן
זיך אױסגענומען פֿאַר מיר אַלע װאַסערן, פֿאַרשטאָפּט געװאָרן אַלע קװאַלן פֿון
פּרנסה, ניטאָ פֿאַר מיר קײן שום טועכץ אינעם דאָזיקן לאַנד, און דערצו פֿעלט
דאָס שטיקעלע הצלחה, װאָס אָן דעם גײט ניט קײן זאַך אױף דער װעלט! מילא,
פֿון די אַלע איבעריקע פּרנסות מײַנע מיט די אַלע עבֿודה־זרות װאָס איך האָב
איבערגעדינט און עס האָט ניט געפֿערדלט ― זענט איר אפֿשר גערעכט, איך בין
ניט קײן סוחר, קײן דרײער, קײן טענצער, גײ זײַ אַ נבֿיא, אַז צוליב האַנדלען
מיט דער װעלט מוז מען גאָר קאָנען טאַנצן, און אַפֿילו צו דער װיסטער פּרנסה
פֿון מעקלערײַ איז אױך גוט אַז מען קאָן טאַנצן... מילא, װאָס זאָל איך טאָן, אַז
מ'האָט מיך פֿאָרט ניט געלערנט טאַנצן? האָב איך דערפֿאַר אַװעקגעװאָרפֿן אַלץ
געשעפֿטן און האָב זיך גענומען צו שרײַבערײַ; איך האָב געמײנט, אַז דאָס איז
דאָך אַװדאי אַ גרינגע פּרנסה, װאָרעם װאָס איז דאָס פֿאַר אַ תּורה? מ'נעמט
אַ פּען און מ'שרײַבט! ובפֿרט נאָך „מעשׂיות“ שרײַבן ― דאָס האָב איך אַלײן
געלײענט פֿון אַ ייִדישן שרײַבער, אַז ס'איז גאָר אַ נאַרישקײט... צום סוף לאָזט
זיך אױס, אַז אַפֿילו צו אַזאַ נאַרישקײט באַדאַרף מען אױך האָבן מזל! ס'איז
נאָר אַ האַרצװײטיק! װיפֿל מעשׂיות די װעלט שרײַבט און מ'דרוקט זײ, און
מײַנע מעשׂיות װיל מען ניט דרוקן ― פֿאַר װאָס? לאָז מיך אַזױ װיסן בײז! פֿון
דער רעדאַקציע שרײַבן זײ מיר, אַז ס'איז „שאַרזש“, װאָס איז דאָס אַזעלכעס
שאַרזש ― װײס איך ניט, נאָר פֿאַרשטײן פֿאַרשטײ איך, אַז קײן אַנטיק איז דאָס
|