I. צו מײַן ביאָגראַפֿיע
(געשריבן אין יאָר 1903 צו מײַן אינטימסטן פֿרײַנד י. ח. ראַװניצקי)
ליבסטער חבֿר, טײַערסטער פֿרײַנד ראַװניצקי!
איר װילט, איך זאָל אײַך געבן כאָטש אַ ביסל רשימות צו מײַן
ביאָגראַפֿיע? איך האָב זײער מורא, צי איז בכלל ניט קײן איבעריקע זאַך די
ביאָגראַפֿיע מײַנע? אפֿשר איז נאָך אַ ביסל צו פֿרי? דאָס איז נומער אײנס.
והשנית, האָב איך חשק אַלײן אָנשרײַבן די געשיכטע פֿון מײַן לעבן ―
אַ גאַנצן ספֿר
[דעם ספֿר האָב איך טאַקע אָנגעהױבן נאָכדעם צו שרײַבן אין איטאַליע מיטן
נאָמען „שלום־עליכמס ביאָגראַפֿיע, פֿון אים אַלײן געשריבן“.
אָנגעמערקט (פֿון שלום־עליכם) אין 1913.].
און דריטנס, בין איך איצט, לא־עליכם, שטאַרק פֿאַרטאָן
אין עסק. טאַקע אין ליטעראַטור. זינט איך שרײַב בין איך נאָך קײן מאָל
נישט געװען אַזױ פּראָדוקטיװ, אַזױ פֿרוכטבאַר, װי אַצינד. צי גוט, צי
שלעכט ― נאָר סע שרײַבט זיך אַ סך. און איר װײסט דאָך, װי אַזױ איך
בין מסוגל צו שרײַבן ― אַפֿילו אױף אַ שפּיץ פֿון אַ נאָדל און אױף אַ שאַרף
פֿון אַ שװערד!... אַ חסרון ― די צײַט איז ניט גוט, און בײַ אונדזער פֿאָלק
אין דרױסן איז כמאַרנע, גלוסט זיך ניט לאַכן, און אַז סע לאַכט זיך ―
לאַכט זיך מיט יאַשטשערקעס... הײַנט דאָס איבערשרײַבן זיך מיט
אונדזערע גדולים, די ייִדן און, להבֿדיל, די גױים ― נעמט צו בײַ מיר אַ גוזמא
צײַט. און דאָך האָב איך זיך אָפּגעריסן פֿון אײַערט װעגן אַ גאַנצע שעה
(רוצח!), און נאַט אײַך נאָך אַ ביסל רשימות. אפֿשר װעלן זײ אײַך צו נוץ
קומען בײַ אײַער אַרבעט? און גאָט לאָז אײַך זײַן צו הילף!
אײַער איבערגעבנסטער חבֿר
שלום־עליכם...
אין אַ קלײן שטעטל װאָראָנקאָ, װי אַ טל־ומטר די גרױס, ניט װײַט
פֿון דער שטאָט פּערעיאַסלאַװ (װוּ איך בין אינעם יאָר 1859 געבױרן) ―
דאָרט האָב איך פֿאַרבראַכט די בעסטע גילדענע יאָרן, מײַנע ערשטע גוטע
נאַרישע קינדערשע יאָרן. אין דעם דאָזיקן קלײנעם װאָראָנקאָ איז מײַן
פֿאָטער געװען דער מיוחס, דער גבֿיר, דער גבאי ראשון פֿון אַלע חבֿרות ―
„רב נחום װעװיקס“! און מיר, רב נחום װעװיקס קינדער, ― אױך נישט
|
|
ay. tsu mayn byografye
(geshribn in yor 1903 tsu mayn intimstn fraynd i. H. ravnitski)
libster khaver, tayerster fraynd ravnitski!
ir vilt, ikh zol aykh gebn khotsh a bisl reshimes tsu mayn
byografye? ikh hob zeyer moyre, tsi iz bekhlal nit keyn iberike zakh di
byografye mayne? efsher iz nokh a bisl tsu fri? dos iz numer eyns.
vehasheynes, hob ikh kheyshek aleyn onshraybn di geshikhte fun mayn lebn ―
a gantsn seyfer
[dem seyfer hob ikh take ongehoybn nokhdem tsu shraybn in italye mitn
nomen "shlum-elikhms byografye, fun im aleyn geshribn''.
ongemerkt (fun shlum-elikhm) in 1913.].
un dritns, bin ikh itst, l#-elikhm, shtark farton
in eysek. take in literatur. zint ikh shrayb bin ikh nokh keyn mol
nisht geven azoy produktiv, azoy frukhtbar, vi atsind. tsi gut, tsi
shlekht ― nor se shraybt zikh a sakh. un ir veyst dokh, vi azoy ikh
bin mesugl tsu shraybn ― afile oyf a shpits fun a nodl un oyf a sharf
fun a shverd!... a khesorn ― di tsayt iz nit gut, un bay undzer folk
in droysn iz khmarne, glust zikh nit lakhn, un az se lakht zikh ―
lakht zikh mit yashtsherkes... haynt dos ibershraybn zikh mit
undzere gedoylem, di yidn un, lehavdil, di goyem ― nemt tsu bay mir a guzme
tsayt. un dokh hob ikh zikh opgerisn fun ayert vegn a gantse sho
(retseyekh!), un nat aykh nokh a bisl reshimes. efsher veln zey aykh tsu nuts
kumen bay ayer arbet? un got loz aykh zayn tsu hilf!
ayer ibergebnster khaver
shlum-elikhm...
in a kleyn shtetl voronko, vi a tl-umtr di groys, nit vayt
fun der shtot pereyaslav (vu ikh bin inem yor 1859 geboyrn) ―
dort hob ikh farbrakht di beste gildene yorn, mayne ershte gute
narishe kindershe yorn. in dem dozikn kleynem voronko iz mayn
foter geven der meyukhes, der gevir, der gabe rishen fun ale khevres ―
"reb Nokhem veviks''! un mir, reb Nokhem veviks kinder, ― oykh nisht
|
I. צו מײַן ביאָגראַפֿיע
(געשריבן אין יאָר 1903 צו מײַן אינטימסטן פֿרײַנד י. ח. ראַװניצקי)
ליבסטער חבֿר, טײַערסטער פֿרײַנד ראַװניצקי!
איר װילט, איך זאָל אײַך געבן כאָטש אַ ביסל רשימות צו מײַן
ביאָגראַפֿיע? איך האָב זײער מורא, צי איז בכלל ניט קײן איבעריקע זאַך די
ביאָגראַפֿיע מײַנע? אפֿשר איז נאָך אַ ביסל צו פֿרי? דאָס איז נומער אײנס.
והשנית, האָב איך חשק אַלײן אָנשרײַבן די געשיכטע פֿון מײַן לעבן ―
אַ גאַנצן ספֿר
[דעם ספֿר האָב איך טאַקע אָנגעהױבן נאָכדעם צו שרײַבן אין איטאַליע מיטן
נאָמען „שלום־עליכמס ביאָגראַפֿיע, פֿון אים אַלײן געשריבן“.
אָנגעמערקט (פֿון שלום־עליכם) אין 1913.].
און דריטנס, בין איך איצט, לא־עליכם, שטאַרק פֿאַרטאָן
אין עסק. טאַקע אין ליטעראַטור. זינט איך שרײַב בין איך נאָך קײן מאָל
נישט געװען אַזױ פּראָדוקטיװ, אַזױ פֿרוכטבאַר, װי אַצינד. צי גוט, צי
שלעכט ― נאָר סע שרײַבט זיך אַ סך. און איר װײסט דאָך, װי אַזױ איך
בין מסוגל צו שרײַבן ― אַפֿילו אױף אַ שפּיץ פֿון אַ נאָדל און אױף אַ שאַרף
פֿון אַ שװערד!... אַ חסרון ― די צײַט איז ניט גוט, און בײַ אונדזער פֿאָלק
אין דרױסן איז כמאַרנע, גלוסט זיך ניט לאַכן, און אַז סע לאַכט זיך ―
לאַכט זיך מיט יאַשטשערקעס... הײַנט דאָס איבערשרײַבן זיך מיט
אונדזערע גדולים, די ייִדן און, להבֿדיל, די גױים ― נעמט צו בײַ מיר אַ גוזמא
צײַט. און דאָך האָב איך זיך אָפּגעריסן פֿון אײַערט װעגן אַ גאַנצע שעה
(רוצח!), און נאַט אײַך נאָך אַ ביסל רשימות. אפֿשר װעלן זײ אײַך צו נוץ
קומען בײַ אײַער אַרבעט? און גאָט לאָז אײַך זײַן צו הילף!
אײַער איבערגעבנסטער חבֿר
שלום־עליכם...
אין אַ קלײן שטעטל װאָראָנקאָ, װי אַ טל־ומטר די גרױס, ניט װײַט
פֿון דער שטאָט פּערעיאַסלאַװ (װוּ איך בין אינעם יאָר 1859 געבױרן) ―
דאָרט האָב איך פֿאַרבראַכט די בעסטע גילדענע יאָרן, מײַנע ערשטע גוטע
נאַרישע קינדערשע יאָרן. אין דעם דאָזיקן קלײנעם װאָראָנקאָ איז מײַן
פֿאָטער געװען דער מיוחס, דער גבֿיר, דער גבאי ראשון פֿון אַלע חבֿרות ―
„רב נחום װעװיקס“! און מיר, רב נחום װעװיקס קינדער, ― אױך נישט
|