77. אַ שטעלע פֿאַר אַ „סעקרעטאַר“
«ער פֿאָרט מיט זײַן נײַעם פּאַטראָן קײן ביעלאָצערקאָװ ― מע נעמט אים אױף, װי
אַ טײַערן גאַסט ― פֿאַמיליען־אידיליעס „רב לוי“ ― דער בעל־הבית לערנט
מיטן סעקרעטאַר הלכות אַדװאָקאַט ― מיאוס אָפּגענאַרט ― ער שרײַבט אַ
מליצה־בריװ צום פֿאָטער און באַקומט נײַע האָפֿענונגען»
פֿאָרנדיק פֿון קיִעװ קײן ביעלאָצערקאָװ, האָט זיך דער „פּריסיאַזשנע
פּאָװיערענע“ עפּלבױם געשטעלט גאַנץ ברײט, אױפֿגעפֿירט זיך װי אַ
רײַכער פּאָמעשטשיק, ניט געזשאַלעװעט קױפֿן בילעטן ערשטע קלאַס. אױפֿן
װאָקזאַל, אין פֿאַסטאָװ [Фастів, שטאָט אין אוקראַיִנע],
געגעבן שײן צו לײזן געלט דעם בופֿעט. דעם
מענטשן, װאָס האָט זײ באַדינט, האָט ער אױך גאַנץ פֿײַן באַהאַנדלט.
אונדזער יונגן העלד האָט ער פֿאַר זײַנע באַקאַנטע פֿאָרגעשטעלט אַלס
„סעקרעטאַר“. און װאָס ער האָט אַזעלכעס דערצײלט אױף זײַן „סעקרעטאַר“ בײַ זיך
אין דער הײם ― װײס נאָר אײן גאָט אין הימל... נאָר מ'דאַרף זיך פֿאָרשטעלן
אַז מסתּמא האָט דער „פּריסיאַזשנע פּאָװיערענע“ אױסגעמאָלט פֿאַר זײַנע
הײמישע זײַן „סעקרעטאַר“ מיט די רײַכסטע און שענסטע פֿאַרבן. װאָרעם
ער האָט געהאַט אַזאַ גרױסאַרטיקע װאַרעמע אױפֿנאַמע, װאָס נאָר אַ
לאַנג־דערװאַרטער גאַסט, אָדער אַ רײַכער קרובֿ פֿון אַמעריקע, קאָן זיך װינטשן:
אַזאַ קרובֿ, װאָס מע קוקט אַרױס אױף זײַן ירושה... משה עפּלבױמס װײַב,
אַ ייִדענע אַ צדקת און אַ זעלטענע װירטן, האָט זיך אָנגעטאָן שבתדיק און
אױסגעצװאָגן די קינדער. דערנאָך האָט זי אָפּגעקאָכט אױף װעטשערע אַ
מאָלצײַט, װאָס אים װאָלט געמעגט עסן דער קײסער. עפּלבױמס
עלטערער בחור לוי, אַ חכם אַ יונגאַטש, ― אין שטוב האָט מען אים גערופֿן
„רב לוי“ ― האָט זיך ניט געקאָנט אײַנהאַלטן פֿון התפּעלות און האָט אַ
בורקע געגעבן, אױפֿשטײענדיק פֿון טיש און גלעטנדיק זיך דאָס בײַכל,
אַז עס װאָלט גאָרניט געשאַרט, אַז אַלע טאָג זאָלן זײַן אַזעלכע געסט און
מע זאָל קאָכן אַזעלכע גוטע מאָלצײַטן. האָט אים משה עפּלבױם געשענקט
אַ פּאַטש און האָט אים אַ זאָג געגעבן, אַז ס'װאָלט גאָר ניט געשאַט, אַז
ער, רב לוי, זאָל זײַן אַ ביסעלע קליגער און זאָל ניט האָבן אַזאַ לאַנגע
צונג. און צום „סעקרעטאַר“ האָט ער אַ זאָג געגעבן:
― װי געפֿעלט אײַך מײַן קדיש, רב לוי? אַ פֿײַנער תּכשיט! קײן
עין־הרע, אַ מושלם! מײַן קאָפּ מעג שױן דעמאָלט ליגן אין דער ערד, װען ער
װעט קאָנען זאָגן נאָך מיר קדיש...
פֿונעם װיץ האָבן זיך אַלע צעלאַכט, און רב לוי אױך בתוכם.
פֿונדעסטװעגן האָט די מוטער געפֿונען פֿאַר נײטיק זיך אָננעמען די קריװדע
|
|
77. a shtele far a "sekretar''
«er fort mit zayn nayem patron keyn byelotserkov ― me nemt im oyf, vi
a tayern gast ― familyen-idilyes "reb Levi'' ― der balebos lernt
mitn sekretar halokhes advokat ― mies opgenart ― er shraybt a
mlitsh-briv tsum foter un bakumt naye hofenungen»
forndik fun kiev keyn byelotserkov, hot zikh der "prisyazhne
povyerene'' eplboym geshtelt gants breyt, oyfgefirt zikh vi a
raykher pomeshtshik, nit gezhalevet koyfn biletn ershte klas. oyfn
vokzal, in fastov [Фастів, shtot in ukraine],
gegebn sheyn tsu leyzn gelt dem bufet. dem
mentshn, vos hot zey badint, hot er oykh gants fayn bahandlt.
undzer yungn held hot er far zayne bakante forgeshtelt als
"sekretar''. un vos er hot azelkhes dertseylt oyf zayn "sekretar'' bay zikh
in der heym ― veys nor eyn got in himl... nor m'darf zikh forshteln
az mistome hot der "prisyazhne povyerene'' oysgemolt far zayne
heymishe zayn "sekretar'' mit di raykhste un shenste farbn. vorem
er hot gehat aza groysartike vareme oyfname, vos nor a
lang-dervarter gast, oder a raykher korev fun amerike, kon zikh vintshn:
aza korev, vos me kukt aroys oyf zayn yerushe... Moyshe eplboyms vayb,
a yidene a tsedeykes un a zeltene virtn, hot zikh ongeton shabesdik un
oysgetsvogn di kinder. dernokh hot zi opgekokht oyf vetshere a
moltsayt, vos im volt gemegt esn der keyser. eplboyms
elterer bokher Levi, a khokhem a yungatsh, ― in shtub hot men im gerufn
"reb Levi'' ― hot zikh nit gekont aynhaltn fun hespayles un hot a
burke gegebn, oyfshteyendik fun tish un gletndik zikh dos baykhl,
az es volt gornit geshart, az ale tog zoln zayn azelkhe gest un
me zol kokhn azelkhe gute moltsaytn. hot im Moyshe eplboym geshenkt
a patsh un hot im a zog gegebn, az s'volt gor nit geshat, az
er, reb Levi, zol zayn a bisele kliger un zol nit hobn aza lange
tsung. un tsum "sekretar'' hot er a zog gegebn:
― vi gefelt aykh mayn kadesh, reb Levi? a fayner takhshet! keyn
eyn-hre, a mushlem! mayn kop meg shoyn demolt lign in der erd, ven er
vet konen zogn nokh mir kadesh...
funem vits hobn zikh ale tselakht, un reb Levi oykh besoykhem.
fundestvegn hot di muter gefunen far neytik zikh onnemen di krivde
|
77. אַ שטעלע פֿאַר אַ „סעקרעטאַר“
«ער פֿאָרט מיט זײַן נײַעם פּאַטראָן קײן ביעלאָצערקאָװ ― מע נעמט אים אױף, װי
אַ טײַערן גאַסט ― פֿאַמיליען־אידיליעס „רב לוי“ ― דער בעל־הבית לערנט
מיטן סעקרעטאַר הלכות אַדװאָקאַט ― מיאוס אָפּגענאַרט ― ער שרײַבט אַ
מליצה־בריװ צום פֿאָטער און באַקומט נײַע האָפֿענונגען»
פֿאָרנדיק פֿון קיִעװ קײן ביעלאָצערקאָװ, האָט זיך דער „פּריסיאַזשנע
פּאָװיערענע“ עפּלבױם געשטעלט גאַנץ ברײט, אױפֿגעפֿירט זיך װי אַ
רײַכער פּאָמעשטשיק, ניט געזשאַלעװעט קױפֿן בילעטן ערשטע קלאַס. אױפֿן
װאָקזאַל, אין פֿאַסטאָװ [Фастів, שטאָט אין אוקראַיִנע],
געגעבן שײן צו לײזן געלט דעם בופֿעט. דעם
מענטשן, װאָס האָט זײ באַדינט, האָט ער אױך גאַנץ פֿײַן באַהאַנדלט.
אונדזער יונגן העלד האָט ער פֿאַר זײַנע באַקאַנטע פֿאָרגעשטעלט אַלס
„סעקרעטאַר“. און װאָס ער האָט אַזעלכעס דערצײלט אױף זײַן „סעקרעטאַר“ בײַ זיך
אין דער הײם ― װײס נאָר אײן גאָט אין הימל... נאָר מ'דאַרף זיך פֿאָרשטעלן
אַז מסתּמא האָט דער „פּריסיאַזשנע פּאָװיערענע“ אױסגעמאָלט פֿאַר זײַנע
הײמישע זײַן „סעקרעטאַר“ מיט די רײַכסטע און שענסטע פֿאַרבן. װאָרעם
ער האָט געהאַט אַזאַ גרױסאַרטיקע װאַרעמע אױפֿנאַמע, װאָס נאָר אַ
לאַנג־דערװאַרטער גאַסט, אָדער אַ רײַכער קרובֿ פֿון אַמעריקע, קאָן זיך װינטשן:
אַזאַ קרובֿ, װאָס מע קוקט אַרױס אױף זײַן ירושה... משה עפּלבױמס װײַב,
אַ ייִדענע אַ צדקת און אַ זעלטענע װירטן, האָט זיך אָנגעטאָן שבתדיק און
אױסגעצװאָגן די קינדער. דערנאָך האָט זי אָפּגעקאָכט אױף װעטשערע אַ
מאָלצײַט, װאָס אים װאָלט געמעגט עסן דער קײסער. עפּלבױמס
עלטערער בחור לוי, אַ חכם אַ יונגאַטש, ― אין שטוב האָט מען אים גערופֿן
„רב לוי“ ― האָט זיך ניט געקאָנט אײַנהאַלטן פֿון התפּעלות און האָט אַ
בורקע געגעבן, אױפֿשטײענדיק פֿון טיש און גלעטנדיק זיך דאָס בײַכל,
אַז עס װאָלט גאָרניט געשאַרט, אַז אַלע טאָג זאָלן זײַן אַזעלכע געסט און
מע זאָל קאָכן אַזעלכע גוטע מאָלצײַטן. האָט אים משה עפּלבױם געשענקט
אַ פּאַטש און האָט אים אַ זאָג געגעבן, אַז ס'װאָלט גאָר ניט געשאַט, אַז
ער, רב לוי, זאָל זײַן אַ ביסעלע קליגער און זאָל ניט האָבן אַזאַ לאַנגע
צונג. און צום „סעקרעטאַר“ האָט ער אַ זאָג געגעבן:
― װי געפֿעלט אײַך מײַן קדיש, רב לוי? אַ פֿײַנער תּכשיט! קײן
עין־הרע, אַ מושלם! מײַן קאָפּ מעג שױן דעמאָלט ליגן אין דער ערד, װען ער
װעט קאָנען זאָגן נאָך מיר קדיש...
פֿונעם װיץ האָבן זיך אַלע צעלאַכט, און רב לוי אױך בתוכם.
פֿונדעסטװעגן האָט די מוטער געפֿונען פֿאַר נײטיק זיך אָננעמען די קריװדע
|