פֿונעם יריד 309
מע פֿאָרט זיך דורך מיט אַנדרײען אין די איבעריקע פּאָסעסיעס אָדער
עקאָנאָמיעס: אין גוזיפֿקע [Гузівка], אין קריטאָהאָרבע, אין זאַקוטעניץ. אָדער מע פֿאָרט
אַריבער קײן באַראַניעפּאָליע צום פּאָסטמײַסטער מאַלינאָװסקי. און
אומעטום װערט מען אױפֿגענומען װי זײער אָנגעלײגטע, פֿיל געליבטע געסט. מע
װײס גאָר ניט, מיט װאָס זײ מכבד צו זײַן. שטעלט מען דעם סאַמאָװאַר
און מע דערלאַנגט אײַנגעמאַכטס. בײַם פּאָסטמײַסטער מאַלינאָװסקי װערט
באַשאַפֿן אַ פֿלעשל בראָנפֿן, װאָס ער אַלײן טאַקע טרינקט דאָס אױס
גלעזלעכװײַז ביזן סוף, װאָרעם מאַלינאָװסקי איז אַ גױ, װאָס האָט ליב דעם
ביטערן טראָפּן. און אַז ניט, כאַפּט מען זיך גאָר אַרײַן צו דאָדי דעם עקאָנאָם,
װאָס זיצט ניט װײַט, טאַקע אױף אײן הױף מיט די בעלי־בתּים. דאָרטן, בײַ
דאָדין אין דעם קלײנעם שטיבל, איז פֿרײלעכער, װי בײַ זײ אין דער
גרױסער שטוב. און דאָס, װאָס מע קריגט בײַ דאָדין, קאָן מען אין דער
הײם ניט אױספֿירן. אַ שטײגער, װוּ װעלן זײ זיך דערלױבן עסן גרינע
קנעבעלעך מיט שטשאַװ, אַז ניט בײַ דאָדיס װײַב? אָדער געזאַלצענע
אוגערקעלעך גלײַך פֿון סלױ מיט הײסע קאַרטאָפֿל אין די מונדירן? אָדער זיסע
קאַטשענעס פֿון קרױט, װאָס דאָדיכע שאַטקעװעט אױף צו זײַערן? אָדער
אָנטרינקען זיך מיט עפּלקװאַס, װאָס איז טעם גן־עדן? פֿון דעם באַזוך
קאָן מען זען, אַז דאָדיכע שעצט זיך גליקלעך, און װער שמועסט דאָדי ―
דער איז אױפֿן זיבעטן הימל! נאָר דאָדי דער עקאָנאָם איז אַ טיפּ פֿאַר זיך,
און ער פֿאַרדינט באַשריבן צו װערן אין אַ באַזונדער קאַפּיטל.
71. דאָדי דער עקאָנאָם
«אַ נאַטור־מענטש ― דער אַלטער לאָיעװ לײענט די געשיכטע פֿון פּעטער דעם
גרױסן, און דאָדי װערט אַנטשלאָפֿן ― בײַ דאָדיכען אין שטיבל ― דער העלד
שרײַבט ראָמאַנען און טראַגעדיעס און טראַכט ניט פֿון זײַן אײגענעם „ראָמאַן“»
דאָדי דער עקאָנאָם איז געװען אַ מענטש אַ גבֿר, אַ גיבור. ניט אַזױ
הױך געװאַקסן און ניט אַזױ גראָב געפּאַקט, װי גוט געבױט און שטאַרק
פֿאַרפֿונדעװעט. אַ בולאַנער מיט קלײנע אױגן. אַ ביסל קאַסאָקע. די פּלײצע
― שטאָל. די ברוסט ― אײַזן. אַ האַנט ― אַ האַמער. ניט איטלעכס פֿערד
האָט געקאָנט אים לײַדן אױף זיך. און האָט ער זיך אַװעקגעזעצט אױפֿן פֿערד,
איז ער געװען װי צוגעװאַקסן, און איר האָט נישט געװוּסט, װוּ לאָזט זיך
אױס דאָדי און װוּ הײבט זיך אָן פֿערד. פֿאַר דאָדין האָבן אַלע גױים געהאַט
דאָס קדחת, געציטערט אימת־מװת פֿאַר זײַן האַנט, כאָטש געשלאָגן האָט
|
|
funem yarid 309
me fort zikh durkh mit andreyen in di iberike posesyes oder
ekonomyes: in guzifke [�,,узівка], in kritohorbe, in zakutenits.
oder me fort
ariber keyn baranyepolye tsum postmayster malinovski. un
umetum vert men oyfgenumen vi zeyer ongeleygte, fil gelibte gest. me
veys gor nit, mit vos zey mekhabed tsu zayn. shtelt men dem samovar
un me derlangt ayngemakhts. baym postmayster malinovski vert
bashafn a fleshl bronfn, vos er aleyn take trinkt dos oys
glezlekhvayz bizn suf, vorem malinovski iz a goy, vos hot lib dem
bitern tropn. un az nit, khapt men zikh gor arayn tsu dodi dem ekonom,
vos zitst nit vayt, take oyf eyn hoyf mit di balebatem. dortn, bay
dodin in dem kleynem shtibl, iz freylekher, vi bay zey in der
groyser shtub. un dos, vos me krigt bay dodin, kon men in der
heym nit oysfirn. a shteyger, vu veln zey zikh derloybn esn grine
knebelekh mit shtshav, az nit bay dodis vayb? oder gezaltsene
ugerkelekh glaykh fun sloy mit heyse kartofl in di mundirn? oder zise
katshenes fun kroyt, vos dodikhe shatkevet oyf tsu zayern? oder
ontrinken zikh mit eplkvas, vos iz tam gn-edn? fun dem bazukh
kon men zen, az dodikhe shetst zikh gliklekh, un ver shmuest dodi ―
der iz oyfn zibetn himl! nor dodi der ekonom iz a tip far zikh,
un er fardint bashribn tsu vern in a bazunder kapitl.
71. dodi der ekonom
«a natur-mentsh ― der alter loyev leyent di geshikhte fun peter dem
groysn, un dodi vert antshlofn ― bay dodikhen in shtibl ― der held
shraybt romanen un tragedyes un trakht nit fun zayn eygenem "roman''»
dodi der ekonom iz geven a mentsh a gvar, a giber. nit azoy
hoykh gevaksn un nit azoy grob gepakt, vi gut geboyt un shtark
farfundevet. a bulaner mit kleyne oygn. a bisl kasoke. di pleytse
― shtol. di brust ― ayzn. a hant ― a hamer. nit itlekhs ferd
hot gekont im laydn oyf zikh. un hot er zikh avekgezetst oyfn ferd,
iz er geven vi tsugevaksn, un ir hot nisht gevust, vu lozt zikh
oys dodi un vu heybt zikh on ferd. far dodin hobn ale goyem gehat
dos kedakhes, getsitert eymesmoves far zayn hant, khotsh geshlogn hot
|
פֿונעם יריד 309
מע פֿאָרט זיך דורך מיט אַנדרײען אין די איבעריקע פּאָסעסיעס אָדער
עקאָנאָמיעס: אין גוזיפֿקע [Гузівка], אין קריטאָהאָרבע, אין זאַקוטעניץ. אָדער מע פֿאָרט
אַריבער קײן באַראַניעפּאָליע צום פּאָסטמײַסטער מאַלינאָװסקי. און
אומעטום װערט מען אױפֿגענומען װי זײער אָנגעלײגטע, פֿיל געליבטע געסט. מע
װײס גאָר ניט, מיט װאָס זײ מכבד צו זײַן. שטעלט מען דעם סאַמאָװאַר
און מע דערלאַנגט אײַנגעמאַכטס. בײַם פּאָסטמײַסטער מאַלינאָװסקי װערט
באַשאַפֿן אַ פֿלעשל בראָנפֿן, װאָס ער אַלײן טאַקע טרינקט דאָס אױס
גלעזלעכװײַז ביזן סוף, װאָרעם מאַלינאָװסקי איז אַ גױ, װאָס האָט ליב דעם
ביטערן טראָפּן. און אַז ניט, כאַפּט מען זיך גאָר אַרײַן צו דאָדי דעם עקאָנאָם,
װאָס זיצט ניט װײַט, טאַקע אױף אײן הױף מיט די בעלי־בתּים. דאָרטן, בײַ
דאָדין אין דעם קלײנעם שטיבל, איז פֿרײלעכער, װי בײַ זײ אין דער
גרױסער שטוב. און דאָס, װאָס מע קריגט בײַ דאָדין, קאָן מען אין דער
הײם ניט אױספֿירן. אַ שטײגער, װוּ װעלן זײ זיך דערלױבן עסן גרינע
קנעבעלעך מיט שטשאַװ, אַז ניט בײַ דאָדיס װײַב? אָדער געזאַלצענע
אוגערקעלעך גלײַך פֿון סלױ מיט הײסע קאַרטאָפֿל אין די מונדירן? אָדער זיסע
קאַטשענעס פֿון קרױט, װאָס דאָדיכע שאַטקעװעט אױף צו זײַערן? אָדער
אָנטרינקען זיך מיט עפּלקװאַס, װאָס איז טעם גן־עדן? פֿון דעם באַזוך
קאָן מען זען, אַז דאָדיכע שעצט זיך גליקלעך, און װער שמועסט דאָדי ―
דער איז אױפֿן זיבעטן הימל! נאָר דאָדי דער עקאָנאָם איז אַ טיפּ פֿאַר זיך,
און ער פֿאַרדינט באַשריבן צו װערן אין אַ באַזונדער קאַפּיטל.
71. דאָדי דער עקאָנאָם
«אַ נאַטור־מענטש ― דער אַלטער לאָיעװ לײענט די געשיכטע פֿון פּעטער דעם
גרױסן, און דאָדי װערט אַנטשלאָפֿן ― בײַ דאָדיכען אין שטיבל ― דער העלד
שרײַבט ראָמאַנען און טראַגעדיעס און טראַכט ניט פֿון זײַן אײגענעם „ראָמאַן“»
דאָדי דער עקאָנאָם איז געװען אַ מענטש אַ גבֿר, אַ גיבור. ניט אַזױ
הױך געװאַקסן און ניט אַזױ גראָב געפּאַקט, װי גוט געבױט און שטאַרק
פֿאַרפֿונדעװעט. אַ בולאַנער מיט קלײנע אױגן. אַ ביסל קאַסאָקע. די פּלײצע
― שטאָל. די ברוסט ― אײַזן. אַ האַנט ― אַ האַמער. ניט איטלעכס פֿערד
האָט געקאָנט אים לײַדן אױף זיך. און האָט ער זיך אַװעקגעזעצט אױפֿן פֿערד,
איז ער געװען װי צוגעװאַקסן, און איר האָט נישט געװוּסט, װוּ לאָזט זיך
אױס דאָדי און װוּ הײבט זיך אָן פֿערד. פֿאַר דאָדין האָבן אַלע גױים געהאַט
דאָס קדחת, געציטערט אימת־מװת פֿאַר זײַן האַנט, כאָטש געשלאָגן האָט
|