150 שלום עליכם
שמעקעדיקן דניעפּער, האָט זיך צונױפֿגעגאָסן מיטן זשומען און מיטן מורמלען
פֿונעם װאַסער און אַרױסגערופֿן בײַ די פֿרײלעכע יונגע װאָיאַזשערן אַ נײַע
שטימונג. עס פֿאַרגלוסט זיך זײ אױך דאַװנען מינחה. דאָס איז געװען בײַ
זײ, מע קאָן זאָגן, די ערשטע פֿרײַװיליקע, נישט־געצװוּנגענע
מינחה, אָט אָ דאָ אונטערן הױלן הימל, נאָענט צו גאָט. עס האָט זיך זײ
קײן מאָל אַזױ ניט געװאָלט דאַװנען, װי אַצינד, אין דעם פֿאַרנאַכט,
אונטער דעם הימל, אױפֿן ברעג פֿון אָט דעם דניעפּער. דורכגעלאָזט די קטורת,
― נישקשה, אין װעג קאָן מען זיך באַגײן אָן קטורת ― האָבן זײ
אָנגעהױבן גלײַך פֿון „אַשרי יושבֿי בֿיתך“.― פֿײַנטשיק, מיט אַ ניגון, און
אַװעקגעשטעלט זיך אַלע פֿיר שמונה־עשׂרה מיטן פּנים צו מזרח,
צוגעמאַכט די אױגן און צעשאָקלט זיך, װי דער בעל־עגלה: „האל הגדול הגיבור
והנוראָ“ ― דער גאָט דער גרױסער, דער שטאַרקער, דער מוראדיקער“...
דאָס זעט מען ערשט רעכט אָט דאָ, אין דעם פֿאַרנאַכט, אונטער דעם
הימל, אױפֿן ברעג פֿון דעם דניעפּער. און עס דאַװנט זיך אַזױ גוט, אַזױ
זיס, אַזױ געשמאַק, װי נאָך קײן מאָל ניט פֿריִער!
קאַפּיטל 37: אױפֿן פּאַראָם
«אַן אומגעריכטע באַגעגעניש אָפֿן פּאַראָם ― עשׂו, אַ קלײן גױעצל, אַ משומד ―
זײ האָבן זיך דערקענט ― צעגײען זיך אָן װערטער»
די קלײנע װאָיאַזשערן־יתומים זײַנען נאָך ניט אױסגעשטאַנען
שמונה־עשׂרה, אַז זײ האָבן דערזען פֿון דער װײַטן, אױפֿן גלאַנץ פֿונעם
דניעפּער, פֿריִער אַ שװאַרצן קנױל, װאָס באַקומט אױפֿן שײַן פֿון דער
פֿאַרגײענדיקער זון אַלע מאָל אַנדערע פֿאַרבן. דער דאָזיקער קנױל װאַקסט,
װערט אַלע מאָל גרעסער און גרעסער, טוקט זיך, פֿאַרגײט און באַװײַזט
זיך װידער אַ מאָל. דערנאָך האָבן זײ דערהערט אַ מאָדנעם גערױש און
אַ גערודער, אַ קײַקלען זיך פֿון רעדלעך און אַ קרעכץ פֿון אַ שטריק.
האָבן זײ געמאַכט בקיצור מיט דער מינחה, אױף דער גיך אױסגעשטאַנען
שמונה־עשׂרה און צוגעלאָפֿן צום ברעג, דערזען אַ גראָבן קאַנאַט, װאָס
ציט זיך איבער דער ברײט פֿונעם דניעפּער, צוגעקרעמפּעװעט צו אַ קלאָץ
פֿון דער זײַט װאַסער. און דער קנױל איז געװאַקסן און איז
אױסגעװאַקסן אין אַ מין הילצערנע מגושמדיקע בריאה, אַ מין באַשעפֿעניש
אינעם געשטאַלט פֿון אַ שטוב, װאָס רירט זיך און שװימט אױפֿן װאַסער.
אױבן, אױפֿן רוקן פֿונעם באַשעפֿעניש, געפֿינט זיך עפּעס אַ מין רעדל, װאָס
|
|
150 sholem aleykhem
shmekedikn dnyeper, hot zikh tsunoyfgegosn mitn zhumen un mitn murmlen
funem vaser un aroysgerufn bay di freylekhe yunge voyazhern a naye
shtimung. es farglust zikh zey oykh davnen minkhe. dos iz geven bay
zey, me kon zogn, di ershte frayvilike, nisht-getsvungene
minkhe, ot o do untern hoyln himl, noent tsu got. es hot zikh zey
keyn mol azoy nit gevolt davnen, vi atsind, in dem farnakht,
unter dem himl, oyfn breg fun ot dem dnyeper. durkhgelozt di kturT,
― nishkshh, in veg kon men zikh bageyn on kturT ― hobn zey
ongehoybn glaykh fun "ashri yoysheyvi BiTkh''.― fayntshik, mit a nign, un
avekgeshtelt zikh ale fir shimenesre mitn ponem tsu mZorekh,
tsugemakht di oygn un tseshoklt zikh, vi der balegole: "h#l hagodl hgibur
uhnuro'' ― der got der groyser, der shtarker, der mur#diker''...
dos zet men ersht rekht ot do, in dem farnakht, unter dem
himl, oyfn breg fun dem dnyeper. un es davnt zikh azoy gut, azoy
zis, azoy geshmak, vi nokh keyn mol nit frier!
kapitl 37: oyfn parom
«an umgerikhte bagegenish ofn parom ― Eisev, a kleyn goyetsl, a meshumed ―
zey hobn zikh derkent ― tsegeyen zikh on verter»
di kleyne voyazhern-yesoymem zaynen nokh nit oysgeshtanen
shimenesre, az zey hobn derzen fun der vaytn, oyfn glants funem
dnyeper, frier a shvartsn knoyl, vos bakumt oyfn shayn fun der
fargeyendiker zun ale mol andere farbn. der doziker knoyl vakst,
vert ale mol greser un greser, tukt zikh, fargeyt un bavayzt
zikh vider a mol. dernokh hobn zey derhert a modnem geroysh un
a geruder, a kayklen zikh fun redlekh un a krekhts fun a shtrik.
hobn zey gemakht bekitser mit der minkhe, oyf der gikh oysgeshtanen
shimenesre un tsugelofn tsum breg, derzen a grobn kanat, vos
tsit zikh iber der breyt funem dnyeper, tsugekrempevet tsu a klots
fun der zayt vaser. un der knoyl iz gevaksn un iz
oysgevaksn in a min hiltserne mgushmdike briye, a min bashefenish
inem geshtalt fun a shtub, vos rirt zikh un shvimt oyfn vaser.
oybn, oyfn rukn funem bashefenish, gefint zikh epes a min redl, vos
|
150 שלום עליכם
שמעקעדיקן דניעפּער, האָט זיך צונױפֿגעגאָסן מיטן זשומען און מיטן מורמלען
פֿונעם װאַסער און אַרױסגערופֿן בײַ די פֿרײלעכע יונגע װאָיאַזשערן אַ נײַע
שטימונג. עס פֿאַרגלוסט זיך זײ אױך דאַװנען מינחה. דאָס איז געװען בײַ
זײ, מע קאָן זאָגן, די <<ערשטע>> פֿרײַװיליקע, נישט־געצװוּנגענע
מינחה, אָט אָ דאָ אונטערן הױלן הימל, נאָענט צו גאָט. עס האָט זיך זײ
קײן מאָל אַזױ ניט געװאָלט דאַװנען, װי אַצינד, אין דעם פֿאַרנאַכט,
אונטער דעם הימל, אױפֿן ברעג פֿון אָט דעם דניעפּער. דורכגעלאָזט די קטורת,
― נישקשה, אין װעג קאָן מען זיך באַגײן אָן קטורת ― האָבן זײ
אָנגעהױבן גלײַך פֿון „אַשרי יושבֿי בֿיתך“.― פֿײַנטשיק, מיט אַ ניגון, און
אַװעקגעשטעלט זיך אַלע פֿיר שמונה־עשׂרה מיטן פּנים צו מזרח,
צוגעמאַכט די אױגן און צעשאָקלט זיך, װי דער בעל־עגלה: „האל הגדול הגיבור
והנוראָ“ ― דער גאָט דער גרױסער, דער שטאַרקער, דער מוראדיקער“...
דאָס זעט מען ערשט רעכט אָט דאָ, אין דעם פֿאַרנאַכט, אונטער דעם
הימל, אױפֿן ברעג פֿון דעם דניעפּער. און עס דאַװנט זיך אַזױ גוט, אַזױ
זיס, אַזױ געשמאַק, װי נאָך קײן מאָל ניט פֿריִער!
קאַפּיטל 37: אױפֿן פּאַראָם
«אַן אומגעריכטע באַגעגעניש אָפֿן פּאַראָם ― עשׂו, אַ קלײן גױעצל, אַ משומד ―
זײ האָבן זיך דערקענט ― צעגײען זיך אָן װערטער»
די קלײנע װאָיאַזשערן־יתומים זײַנען נאָך ניט אױסגעשטאַנען
שמונה־עשׂרה, אַז זײ האָבן דערזען פֿון דער װײַטן, אױפֿן גלאַנץ פֿונעם
דניעפּער, פֿריִער אַ שװאַרצן קנױל, װאָס באַקומט אױפֿן שײַן פֿון דער
פֿאַרגײענדיקער זון אַלע מאָל אַנדערע פֿאַרבן. דער דאָזיקער קנױל װאַקסט,
װערט אַלע מאָל גרעסער און גרעסער, טוקט זיך, פֿאַרגײט און באַװײַזט
זיך װידער אַ מאָל. דערנאָך האָבן זײ דערהערט אַ מאָדנעם גערױש און
אַ גערודער, אַ קײַקלען זיך פֿון רעדלעך און אַ קרעכץ פֿון אַ שטריק.
האָבן זײ געמאַכט בקיצור מיט דער מינחה, אױף דער גיך אױסגעשטאַנען
שמונה־עשׂרה און צוגעלאָפֿן צום ברעג, דערזען אַ גראָבן קאַנאַט, װאָס
ציט זיך איבער דער ברײט פֿונעם דניעפּער, צוגעקרעמפּעװעט צו אַ קלאָץ
פֿון דער זײַט װאַסער. און דער קנױל איז געװאַקסן און איז
אױסגעװאַקסן אין אַ מין הילצערנע מגושמדיקע בריאה, אַ מין באַשעפֿעניש
אינעם געשטאַלט פֿון אַ שטוב, װאָס רירט זיך און שװימט אױפֿן װאַסער.
אױבן, אױפֿן רוקן פֿונעם באַשעפֿעניש, געפֿינט זיך עפּעס אַ מין רעדל, װאָס
|