קאַפּיטל 22: מאיר־װעלװל בעל־עגלה מיט זײַנע „סוסים“
«דער פֿעטער ניסל ― מיט װײַסע־חבֿרהניקעס אַ װײַסער חבֿרהניק ― מאיר־װעלװלס
בױד מיט די דרײַ סוסים: „מודריק“, „טענצער“ און די „יחסנטע“. ― דער
בעל־עגלה דערצײלט זײַן ביאָגראַפֿיע.»
סוף זומער (אין דרױסן איז נאָך געװען רעכט װאַרעם, נאָר
געשמעקט האָט שױן מיט ראָש־חודש אלול) איז אָנגעקומען אַ בױד מיט
דרײַ פֿערד פֿון דער גרױסער שטאָט, פֿון פּערעיאַסלאַװ. צוגעפֿאָרן צום
פֿעטער ניסלס שטוב, האָט דער בעל־עגלה, אַ באַרעדעװדיקער ייִד מיטן
נאָמען מאיר־װעלװל, זיך צעשפּיליעט און אַרױסבאַקומען ערגעץ פֿון אַ
װײַטער קעשענע אַ בריװל, געשריבן פֿון נחום װעװיקס צו זײַן ברודער
ניסל ראַבינאָװיטש. אין בריװל איז געשטאַנען, אַז מע שיקט נאָך די
קינדער, ערשטנס, אַ פֿור, צװײטנס, דרײַ פּאָר שטיװעלעך, און, דריטנס,
עסנװאַרג: קיכלעך, האַרטע אײער און באַרן ― דאָס איז „צדה־לדרך“
אױף צװײ טעג. און חוץ־לזה, עקסטרע פֿון דער באָבע מינדע, אַ װאַרעמע
קאָלדרע מיט אַן אַלטן שאַל אױף אײַנצוהילן די קינדער, טאָמער װערט
חלילה קאַלט, אָדער עס גײט אַ רעגן. דעם בעל־עגלה האָט מען אָנגעזאָגט,
אַז ער זאָל, למען־השם, אױפֿזעצן די קינדער אױפֿן אַנדערן טאָג אין דער פֿרי
באַלד נאָכן דאַװנען, און אַז נעכטיקן זאָל ער מיט זײ אין באַרישפּאָליע,
װעלן זײ קאָנען קומען, אם ירצה השם, אױפֿן אַנדערן טאָג אַרום
מינחה־צײַט אַהײם, קײן פּערעיאַסלאַװ.
װוּ נעמט מען פֿאַרב אױף צו באַשרײַבן די שׂימחה פֿון נחום װעװיקס
קינדער, אַז מע האָט זײ איבערגעגעבן דעם אינהאַלט פֿון דעם דאָזיקן
בריװ טאַקע אין אײנעם מיט דרײַ פּאָר שטיװעלעך? אױף װאָס זאָל מען
זיך פֿריִער פֿרײען: אױף די נײַע שטיװעלעך? אָדער אױף דעם, װאָס מע װעט
צװײ טעג נאָכאַנאַנד פֿאָרן אין אַ בױד מיט דרײַ פֿערד, צי אױף דעם,
װאָס מע װעט איבערמאָרגן אױף דער נאַכט שױן זײַן אין דער גרױסער
שטאָט, אין פּערעיאַסלאַװ?
― קומט אַהער, שקצים, עכבראָשים, װײַסע־חבֿרהניקעס, זעצט אײַך
קאָרשט אַװעקעט און מעסט אָן אָט די שטיװעלעך! ― אַזױ האָט
געקאָמאַנדעװעט דער פֿעטער ניסל, געשענקט אַלע דרײַ צו שנעל, װעמען אין
נאָז אַרײַן און װעמען אין אַן אױער.
דער פֿעטער ניסל האָט ליב געהאַט קינדער: אײגענע, פֿרעמדע ―
אַלץ אײנס, און דעריבער איז באַקומען פֿון אים אַ שנעל געװען ניט קײן
|
|
kapitl 22: m#ir-velvl balegole mit zayne "susem''
«der feter nisl ― mit vayse-khevrenikes a vayser khevrenik ― m#ir-velvls
boyd mit di dray susem: "mudrik'', "tentser'' un di "yakhsnte''. ― der
balegole dertseylt zayn byografye.»
suf zumer (in droysn iz nokh geven rekht varem, nor
geshmekt hot shoyn mit rosh-khoydesh elel) iz ongekumen a boyd mit
dray ferd fun der groyser shtot, fun pereyaslav. tsugeforn tsum
feter nisls shtub, hot der balegole, a baredevdiker yid mitn
nomen m#ir-velvl, zikh tseshpilyet un aroysbakumen ergets fun a
vayter keshene a brivl, geshribn fun Nokhem veviks tsu zayn bruder
nisl rabinovitsh. in brivl iz geshtanen, az me shikt nokh di
kinder, ershtns, a fur, tsveytns, dray por shtivelekh, un, dritns,
esnvarg: kikhlekh, harte eyer un barn ― dos iz "tseydoladeyrekh''
oyf tsvey teg. un Huts-lzh, ekstre fun der bobe minde, a vareme
koldre mit an altn shal oyf ayntsuhiln di kinder, tomer vert
kholile kalt, oder es geyt a regn. dem balegole hot men ongezogt,
az er zol, lmen-hshm, oyfzetsn di kinder oyfn andern tog in der fri
bald nokhn davnen, un az nekhtikn zol er mit zey in barishpolye,
veln zey konen kumen, eym irtsh hashem, oyfn andern tog arum
minkhe-tsayt aheym, keyn pereyaslav.
vu nemt men farb oyf tsu bashraybn di simkhe fun Nokhem veviks
kinder, az me hot zey ibergegebn dem inhalt fun dem dozikn
briv take in eynem mit dray por shtivelekh? oyf vos zol men
zikh frier freyen: oyf di naye shtivelekh? oder oyf dem, vos me vet
tsvey teg nokhanand forn in a boyd mit dray ferd, tsi oyf dem,
vos me vet ibermorgn oyf der nakht shoyn zayn in der groyser
shtot, in pereyaslav?
― kumt aher, shkotsem, ekhbroshim, vayse-khevrenikes, zetst aykh
korsht aveket un mest on ot di shtivelekh! ― azoy hot
gekomandevet der feter nisl, geshenkt ale dray tsu shnel, vemen in
noz arayn un vemen in an oyer.
der feter nisl hot lib gehat kinder: eygene, fremde ―
alts eyns, un deriber iz bakumen fun im a shnel geven nit keyn
|
קאַפּיטל 22: מאיר־װעלװל בעל־עגלה מיט זײַנע „סוסים“
«דער פֿעטער ניסל ― מיט װײַסע־חבֿרהניקעס אַ װײַסער חבֿרהניק ― מאיר־װעלװלס
בױד מיט די דרײַ סוסים: „מודריק“, „טענצער“ און די „יחסנטע“. ― דער
בעל־עגלה דערצײלט זײַן ביאָגראַפֿיע.»
סוף זומער (אין דרױסן איז נאָך געװען רעכט װאַרעם, נאָר
געשמעקט האָט שױן מיט ראָש־חודש אלול) איז אָנגעקומען אַ בױד מיט
דרײַ פֿערד פֿון דער גרױסער שטאָט, פֿון פּערעיאַסלאַװ. צוגעפֿאָרן צום
פֿעטער ניסלס שטוב, האָט דער בעל־עגלה, אַ באַרעדעװדיקער ייִד מיטן
נאָמען מאיר־װעלװל, זיך צעשפּיליעט און אַרױסבאַקומען ערגעץ פֿון אַ
װײַטער קעשענע אַ בריװל, געשריבן פֿון נחום װעװיקס צו זײַן ברודער
ניסל ראַבינאָװיטש. אין בריװל איז געשטאַנען, אַז מע שיקט נאָך די
קינדער, ערשטנס, אַ פֿור, צװײטנס, דרײַ פּאָר שטיװעלעך, און, דריטנס,
עסנװאַרג: קיכלעך, האַרטע אײער און באַרן ― דאָס איז „צדה־לדרך“
אױף צװײ טעג. און חוץ־לזה, עקסטרע פֿון דער באָבע מינדע, אַ װאַרעמע
קאָלדרע מיט אַן אַלטן שאַל אױף אײַנצוהילן די קינדער, טאָמער װערט
חלילה קאַלט, אָדער עס גײט אַ רעגן. דעם בעל־עגלה האָט מען אָנגעזאָגט,
אַז ער זאָל, למען־השם, אױפֿזעצן די קינדער אױפֿן אַנדערן טאָג אין דער פֿרי
באַלד נאָכן דאַװנען, און אַז נעכטיקן זאָל ער מיט זײ אין באַרישפּאָליע,
װעלן זײ קאָנען קומען, אם ירצה השם, אױפֿן אַנדערן טאָג אַרום
מינחה־צײַט אַהײם, קײן פּערעיאַסלאַװ.
װוּ נעמט מען פֿאַרב אױף צו באַשרײַבן די שׂימחה פֿון נחום װעװיקס
קינדער, אַז מע האָט זײ איבערגעגעבן דעם אינהאַלט פֿון דעם דאָזיקן
בריװ טאַקע אין אײנעם מיט דרײַ פּאָר שטיװעלעך? אױף װאָס זאָל מען
זיך פֿריִער פֿרײען: אױף די נײַע שטיװעלעך? אָדער אױף דעם, װאָס מע װעט
צװײ טעג נאָכאַנאַנד פֿאָרן אין אַ בױד מיט דרײַ פֿערד, צי אױף דעם,
װאָס מע װעט איבערמאָרגן אױף דער נאַכט שױן זײַן אין דער גרױסער
שטאָט, אין פּערעיאַסלאַװ?
― קומט אַהער, שקצים, עכבראָשים, װײַסע־חבֿרהניקעס, זעצט אײַך
קאָרשט אַװעקעט און מעסט אָן אָט די שטיװעלעך! ― אַזױ האָט
געקאָמאַנדעװעט דער פֿעטער ניסל, געשענקט אַלע דרײַ צו שנעל, װעמען אין
נאָז אַרײַן און װעמען אין אַן אױער.
דער פֿעטער ניסל האָט ליב געהאַט קינדער: אײגענע, פֿרעמדע ―
אַלץ אײנס, און דעריבער איז באַקומען פֿון אים אַ שנעל געװען ניט קײן
|